Wat is taalvorming?

HR20071106-060

Waar je ook vandaan komt, en welke opleiding je ook hebt: alle mensen leren taal en alle taal is bedoeld om met anderen te communiceren. 

Onze manier van werken ondersteunt en verrijkt dit eigen taalvermogen. Eigen ervaringen, ideeën en gedachten en de wens die met anderen te delen zijn de basis van taalvorming. Overal waar communicatie, taalverwerving en/of sociale vaardigheden een rol spelen, ondersteunen wij leerkrachten bij het gebruiken van die rijke bron. Bij taalvorming staat niet de lesstof, maar de deelnemer centraal.

In de jarenlange praktijk van taalvorming hebben we een aantal gereedschapskisten ontwikkeld:

Kringen vol gretige kinderen

KringBij een taalronde zitten we vaak in de kring. Maar een taalronde is niet hetzelfde als een kringgesprek. Het is een doordachte opbouw van taalwerkvormen, waarbij in een korte tijdsspanne alle taaldomeinen aan bod komen: praten, luisteren, schrijven, lezen en taalbeschouwing.

De inhoud staat daarbij voorop: waar vertellen, tekenen en schrijven we over, wat willen we elkaar laten weten? In een taalronde liggen mondelinge en schriftelijke taal in elkaars verlengde, ze verrijken elkaar. Technische taalvaardigheden als spelling, grammatica en woordenschatopbouw komen vaak wel aan de orde, alleen binnen de context van de inhoud.

Bij taalrondes nemen we kleine stapjes om tot een geschreven tekst te komen. We zien kringen vol gretige kinderen die allemaal willen vertellen of vragen stellen aan elkaar, die schrijven en tekenen met de tong uit hun mond, die elkaar helpen de woorden te vinden, die zoeken naar woorden om uit te drukken wat ze willen zeggen. En precies hetzelfde werkt taalvorming bij jongeren of volwassenen, de werkvormen zijn toepasbaar van peuters tot ouderen.

Wat levert werken met taalrondes op?

  • Beter vertellen, luisteren, lezen, schrijven.
  • Meer zelfvertrouwen, passend onderwijs voor iedereen.
  • Leren vanuit betrokkenheid.
  • Taal zien als middel om je mee uit te drukken en met anderen te communiceren.
Bekijk meer

Drama, taal en sociale vaardigheden: samen spelen

DramaIn de dramales gaan taalontwikkeling en sociaal emotionele ontwikkeling hand in hand. Alle kinderen ervaren dat het spel veel beter wordt als je goed overlegt over wat je gaat spelen of als je dat goed kan laten zien.

Kinderen ontdekken dat het belangrijk is dat je je spel goed afstemt op het spel van een ander en dat je initiatieven neemt. Onzekere en cognitief zwakkere kinderen komen tot bloei doordat ze kunnen handelen in de dramales. Dat vergroot hun mogelijkheden om te communiceren en versterkt hun zelfvertrouwen.Dit geldt ook voor kinderen die zich in het Nederlands nog niet of nauwelijks kunnen uitdrukken. Dit maakt dat alle kinderen betrokken zijn en plezier beleven aan de dramales.


Wat levert werken met drama op?

  • Kinderen leren zich preciezer uitdrukken en zichzelf presenteren
  • Ze leren om verstaanbaar te kunnen en durven spreken
  • Kinderen leren om feitelijk en zonder (voor)oordelen naar elkaar te kijken en aandacht tehebben voor het spel van elkaar 
  • Door situaties na te spelen krijgen de kinderen meer inzicht in hoe bijvoorbeeld conflicten ontstaan
  • Ze leren reflecteren op verbale én non-verbale uitingen: ‘Als iemand zó kijkt, wat zou hij dan denken? Hoe loopt hij dan? Wat gaat hij doen?’ Door drama leren kinderen letterlijk handen en voeten te geven aan taal.
Bekijk meer

 

Iedereen kan leren schrijven: schrijven van alle soorten teksten

SchrijvenTeksten schrijven over eigen ervaringen heeft bij taalrondes een heldere en beschreven didactiek: je bepaalt een onderwerp waar alle kinderen ervaringen mee hebben, je laat kinderen met kleine stapjes tot schrijven en tekenen komen en in de tekstbespreking nog eens kritisch naar hun tekst kijken.

Maar er moeten, naast ervaringsteksten, ook andere tekstsoorten geschreven worden. Deze staan beschreven in het referentiekader voor het schrijfonderwijs. Kinderen moeten een verslag, een betoog, een instructietekst kunnen schrijven.

In de meeste taalmethodes ontbreekt het aan een overzichtelijke didactiek om te voldoen aan al die eisen. Vanuit onze rijke ervaring met schrijfdidactiek ontwikkelden wij nieuwe werkvormen op het gebied van schrijven, gebaseerd op de genredidactiek (Rose & Martin, 2012). Daarbij speelt de integratie van schrijven bij zaakvakken een centrale rol.

Wat levert ‘iedereen kan leren schrijven’ op?

  • Inzicht voor kinderen en leerkrachten in de verschillende genres van teksten en hun kenmerken.
  • Praktische oefening in het schrijven van verschillende soorten teksten .
  • Integratie van schrijven bij zaakvakken.
Bekijk meer

Alle ouders betrokken

Ouderbetrokkenheid

Taalvorming biedt een praktische manier om vorm te geven aan educatief partnerschap. De verbindende kracht van het delen van ervaringen tussen ouders en school zorgt voor meer begrip, meer gedeelde trots op wat er is bereikt en meer afspraken, waar iedereen zich aan houdt. Centrale kenmerken van al onze projecten en begeleidingstrajecten, die met ouderbetrokkenheid te maken hebben:

– Samen met de school haalbare en interessante doelen voor ouderbetrokkenheid vaststellen
– Begrip tussen ouders en school valt soms niet mee, maar is overal bereikbaar
– Het delen van ervaringen tussen ouders en school levert resultaten op

Wat levert een project op?

  • Meer kennis bij ouders over leren en school
  • Aandacht thuis voor (voor)lezen en woordenschat
  • Plezierige, coöperatieve sfeer tussen school en ouders
Bekijk meer