Onderschriften en foto's: Praten en spelen vanuit een gedicht
In het kader van het TET-project (taal en Toneel) onderzocht dramaconsulent Liesbet Bool een jaar lang hoe ze diverse kunstvormen in kon zetten in dramalessen op lagere scholen. Een verslag van een les vanuit een gedicht.
Beppe Ik lees een gedicht voor van Tjitske Jansen en vraag de kinderen van groep 8 om datgene wat ik voorlees voor zich te zien. In het gesprek over het gedicht komt naar voren dat het over een fotoalbum gaat waar iemand in zit te kijken. We praten over de foto's die beschreven zijn. Ik vraag of de kinderen het begrip 'Beppe' kennen. Niemand kent het woord behalve Titiana: "Beppe betekent kletsen." Ik vertel dat het Fries is voor oma. "Ja", zegt Tatiana nog, "mijn oma kletst ook heel veel". We lachen. Even later komen we er achter dat de onderschriften en opmerkingen bij de foto's in het gedicht vaak iets zeggen over datgene wat er juist niet te zien is op de foto. Of over iets wat wel te zien is maar waar nog meer details over beschreven worden. Oumaima steekt opeens haar vinger op en zegt: "Juf dit lijkt wel kunstbeschouwing, dit doen we ook wel eens met schilderijen en dan mag je vertellen wat je er allemaal in ziet!'' Vergeten in te smeren Ik beschrijf een foto van mezelf: Als 5-jarige zit ik midden op de stoep met twee reuzenpoppen naast me. Dan nemen de kinderen allemaal een foto van zichzelf in gedachten. In tweetallen beschrijven ze zo nauwkeurig mogelijk de foto aan hun maatje. Alle kinderen zijn druk aan het praten met elkaar. Het maatje stelt vragen als de foto nog niet helemaal duidelijk in beeld komt. Tenslotte regisseren de maatjes elkaar 'in de foto' en bedenken een onderschrift, net als in het gedicht. Dit onderschrift moet iets toevoegen aan de foto. In het begin vinden de kinderen het moeilijk om in taal iets toe te voegen aan de foto, wat nog niet te zien is. Ik loop rond en vraag door. Rachid en Prabhas hebben bij hun foto (lui hangend op een ligstoel) bedacht 'lui in de zon'. Ik zeg: "Maar dat zie ik al aan jullie foto. Hoe was het daar bij die ligstoel, wat is er vlak daarvoor gebeurd? Of vlak erna?" Rachid vertelt dat hij met zijn moeder en zusjes op het strand was en dat hij knalrood was geworden op het strand want zijn moeder was hem vergeten in te smeren. "Dat is misschien wel een goeie titel", zeg ik, "vergeten in te smeren". We lachen. Prabhas zegt: "Ja dat is goed, want dat zie je niet op de foto". Langzaam gaat het lopen, de kinderen bedenken dat achter elke foto wel een verhaal zit. Ze hebben er plezier in.
De duo's presenteren hun foto's aan de groep. De een 'speelt' de foto en de ander draagt het onderschrift voor. De aandacht en betrokkenheid zijn groot, zowel bij de spelers als bij het publiek. Er komen verrassende teksten in combinatie met de beelden. * Twee kinderen die elkaar tegelijkertijd fotograferen hebben het onderschrift bedacht: 'Zouden we op hetzelfde moment ook hetzelfde denken'. * Een jongen die als kleuter een hap zand eet: 'Hoe zou dat smaken?' * Drie vrolijke familieleden met de armen om elkaars schouders: 'Een minuut later werden we beroofd'.
Aan het eind van de les vraagt Soefian 'juf mogen we de echte foto's de volgende les meenemen en elkaar laten zien?'.
In deze les zitten de verschillende elementen verwerkt waar we op uit zijn: betrokkenheid op elkaar, uitwisseling van eigen ervaringen, in taal zo precies mogelijk een beeld neerzetten, in spel dit beeld letterlijk vormgeven, de leerlingen uitdagen om verder te denken dan in eerste instantie vanzelfsprekend lijkt. Tot slot met aandacht en plezier werken aan al deze elementen waarbij ieder individu tot zijn recht komen.
